هفت خبر

جستجوی مطالب

لوگوی دوستان

هفت لینک

طراح قالب

نرخ بهره در بوته نقد(1) 

به راستی دیدگاه اسلام در مورد نرخ بهره چیست؟

آنچه از دیدگاه کتب مشهور فقه بر می آید، دیدگاه اسلام "اصالت کار"در مقابل "اصالت سرمایه" است.به عبارت صریح تر،دیدگاه اصولی اسلام این است که ثروت باید از رنج و زحمت حاصل شود و ثروت نباید خود لزوما موجب ثروت شود. اما در شرایط فعلی این دیدگاه شاید آرمانی به نظر برسد و با مقتضیات دنیای مدرن و اقتصاد مدرن سازگاری نداشته باشد.

حال ظاهرا مسلمانان با این پدیده با لطایف الحیلی کنار آمده اند.با استفاده از مفاهیم فقهی و عقود اسلامی چون "مضاربه"با این معضل کنار آمده اند. بعد از انقلاب هم قانون بانکداری بدون ربا در ارتباط با همین موضوع تصویب شد.

مضاربه عقدی است که وام گیرنده و وام دهنده طبق یک نرخ توافقی در سود و زیان شریک می شوند.یعنی هیچ سود تضمین شده ای برای وام دهنده وجود ندارد.گر چه توضیح مفصل مفهوم مضاربه وعقود دیگر اسلامی را می توان در کتب فقهی دید.

طبق قانون بانکداری بدون ربا، سود سپرده گذاران تحت همین عنوان مضاربه توجیه می شود.با این شرط که در مضاربه ممکن است،ضرر هم اتفاق بیافتد و هر دو طرف در ضرر شریک می شوند،اما بانک های قانون بانکداری اسلامی،با این توجیه که حتماٌ حداقلی از سود را خواهیم داشت،مفهومی به نام سود علی الحساب را مطرح می کنند و مطابق قانون بانکداری اسلامی موظف اند اگر سودی بیش از سود علی الحساب حاصل شد آن را به سپرده گذاران بپردازند،اما اگر بالفرض زیانی حاصل شد،سپرده گذار سود علی الحساب خود را دریافت خواهد کرد.

به هر حال این استدلال چیزی شبیه یک "کلک شرعی" به نظر می رسد.همانطور که چند ماه پیش در همایشی در بررسی اقتصاد اسلامی،آیت ا..مصباح یزدی،با نقد رویکرد فعلی در بانکداری کشور بر این نکته تاکید کرده بود که مشکل ربا را در بانکداری نمی توان مانند خواندن خطبه عقدی در ازدواج حل کرد.

به راستی ما مسلمانان دچار عرفی مسلکی شده ایم و حتی اگر دیدگاه آیت ا.. مصباح را در مورد بهره داشته باشیم عملاٌ به خلاف آن تن داده ایم.مثلاٌ وقتی خانه ای رهن می کنیم و یا به رهن می دهیم،ولو اینکه گفته شود برای حلال بودن عقد اجاره باید مقداری ولو اندک اجاره پرداخت شود،در محاسبات خود عملاٌ به ازای هر یک ملیون تومان،ماهانه 30 هزار تومان اجاره در نظر می گیریم(مطابق نرخ بهره بازار).

راستی نظر شما چیست؟

اصطلاحات ادبی- هنری  

توسعه وامدار دوام دموکراسی  

بسم رب الراجین

شاید زمانی که آلکسی دوتوکویل سفر توریستی سیاسی خود را به آمریکا شروع کرد تا به قول خودش درک کند که چرا تحولات در فرانسه آنقدر با تنش و فشار پیش می رود، هیچ گاه فکر نمی کرد اثر او به یک سند جهانی از اصول دولت مدرن تبدیل شود.مشاهدات شخصی دوتوکویل که در اوخر سده 18 میلادی ( حدود دویست سال پیش ) نوشته شده ، تحت عنوان کتاب تحلیل دموکراسی در آمریکا منتشر شده و به فارسی هم ترجمه شده است. دوتوکویل در آمریکا به طور مفصل به تحلیل نظام حاکم پرداخته و انصافا شرح دقیقی از نظامی که علیرغم تنشهای بسیار ( که بسیاری از آنها حتی به ذهن دوتوکویل هم خطور نمی کرده است ) نظیر طلوع و افول کمونیسم، بحران دولتهای رفاه ، ظهور بنیادگرایی و ... همچنان توانسته قوام خود را حفظ کند، به دست داده است. از آنجا که همواره معتقدم اندیشه باید در بستر واقعیت اجتماعی خودش شکل بگیرد و اندیشه ای که در خلا واقعیت و در اثر جذب این نحله و آن مکتب روشنفکری  شدن  ( که عمدتا هم خواستگاه آنها عصر روشنگری در اروپا و در قرن بیستم اروپا و آمریکا است ) شکل میگیرد (حب شیئ یعمی و یصم) به درد آن جامعه نخواهد خورد، چون الزامات جامعه اش را نادیده گرفته ، قصد کردم که کمی درباره درسهای مهمی که از این اثر می توان گرفت بنویسم. تجربه نزدیک به سیصدساله حکمرانی مدرن در جوامع غربی اولین درسی را که به ما می دهد درس صبر و حوصله است. اگر امروز ما صدمین سال انقلاب مشروطه مان را به عنوان آغازین نقاط تجدد خواهی جشن می گیریم ، دوتوکویل دویست واندی سال پیش ثمرات مشروطیت و مهار قدرت متمرکز را در ایالات متحده را به تماشا می نشست. ( هرچند در این بین ما تفاوت عمده ای با آنها داریم وآن اینکه در بسیاری نقاط منافع کشورهای در حال توسعه با توسعه یافتگان تعارض می یابد و لذا نفس وجود کشورهای توسعه یافته تجربه ما را تجربه متفاوتی می سازد.)

دومین درس مهم اینکه قوام دموکراسی و توسعه همه جانبه ( سیاسی،انسانی، اجتماعی و ... ) در درجه اول به دوام آن وابسته است.یعنی در کشورهای در حال توسعه که عموما از عدم وجود سرمایه اجتماعی رنج می برند و استواریهای سنتشان را لرزان شده می یابند و خشتهای تجددشان را سست و بی بنیاد ، ( جوامع در حال گذار ) مهمترین چیزی که می تواند در درازمدت به توسعه کشور کمک کند، دوام دموکراسی است و این مطلب ارتباط عمده ای با درس اول یعنی صبر وحوصله دارد. اینکه همه ما به الزامات یک دموکراسی حداقلی ( مثل انتخابات ریاست جمهوری نهم  با همه حرف و حدیث هایش ) تن بدهیم و بپذیریم که بالاخره در اثر عواملی ( هرچه که باشد هیچ تفاوتی نمی کند ) مردم ایران از آرمانهای سیاسی روی یرگرداند و به آرمانهای اقتصادی روی آورد ( شاهد آن اقبال مردم به شعار مشهور 50 هزارتومانی کروبی و شعار عدالت طلبی و مبارزه با فساد احمدی نژاد بود )  لازمه قوام دموکراسی است. باید به مردم فرصت داد تا این مدل را هم تجربه کنند تا بتوانند در مورد آن هم بعدها داوری کنند. اگر فکر می کنیم بسط دموکراسی فقط از قبل حقنه کردن تعداد زیادی نشریه و روزنامه به مردم امکان پذیر می شود ( که البته رکن چهارم دموکراسی در جای خود اثرات حیاتی در توسعه همه جانبه کشور دارد) اشتباه کرده ایم.اگر فکر کنیم با انجام حرکتهای رادیکال و قانون گریز و ساختارشکن ( منظورم دقیقا ساختار عرفی است که مردم در آن می زیند) می توان میان بری برای رسیدن به دموکراسی یافت در اشتباهیم . اگر فکر کرده ایم با آشنایی زدایی از آنچه مردم آشنایش می دانند می توان به توسعه رسید در اشتباهیم .بگذاریم مردم خود آشنایشان را برگزینند.هرچند آشنایشان زمانی خاتمی و زمانی احمدی نژاد باشد. دموکراسی در صورت تداوم یافتن این حسن را دارد که به مردم فرصت می دهد تا سیستم های مختلف را تجربه کنند تا بالاخره پس از مدتی ( درس حوصله را فراموش نکنیم ) آن قدر توشه از تجربه تاریخی برای خود اندوخته کنند تا دیگر به دام سنت فراموشی نیفتند.لذا آفت اصلی  قوام دموکراسی در کشورهای در حال گذار،  آمد و رفت دولتها ( اعم از چپ یا راست ) نیست بلکه خطری است که متمرکز شدن قدرت و بسته شدن باب دست به دست شدن قدرت به وجود می آورد.لذا تا زمانی که حداقلی از دموکراسی وجود داشته باشد ، باید قدرتمندانه در صحنه حاضر شد و اینگونه به قوام دموکراسی کمک کرد. این نکته را باید به تمام کسانی که رگه هایی از قدرت سیاسی و اقتصادی را در دست دارند یادآوری کرد که بقای خود آنها هم در درازمدت از قبل چنین سیستمی تضمین می شود.چون رادیکالیسم تخمی است که در فضای بسته شدن باب دموکراسی رشد می یابد و قدرت را به برخورد رادیکال وا می دارد و اینچنین از آن مشروعیت زدایی می کند.لذا بهتر است قضاوت را به مردم بسپاریم و فقط تلاش کنیم اگر مردم را در انتخابشان قاصر یا مقصر می دانیم با اندیشه مان ، قلمهایمان و صبر و حوصله مان ، فرصت یافتن راه را آنها بدهیم و بپذیریم که هیچ راه میان بری وجود ندارد، چنانکه قرآن کریم می فرماید : ان الله لا یغیر مابقوم حتی ان یغیروا انفسهم .

منابع

آلکسی دوتوکویل ، " تحلیل دموکراسی در آمریکا " ، رحمت الله مقدم مراغه ای ، ( زوار ، تهران ، 1347 ) ، چاپ اول

بعد فقهي قاعده فراغ دادرس 

در پوستین خلق 

به نام خدایی که در این نزدیکی است

" حسین آموخت که "مرگ سیاه" سرنوشت شوم مردم زبونی است که به هر ننگی تن می دهند تا زنده بمانند "

دغدغه ی امروز من قرائت جامعه و زندگی اجتماعی آدمیانی  است که تاریخ پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته اند تا "مرگ سیاه " را تجربه نکنند. تاریخ صد ساله ی اخیر به خوبی مبین آن است که چگونه مردمان این سرزمین کهن، جملگی درگیر و در تکاپوی رسیدن به جامعه ی آرمانی خود بوده اند. البته درگیری و تکاپویی سرشار از معما و تناقض! چرا؟ عرض خواهم کرد! آنچه موجب تحریک آنان می شود و شده است، نوعی خواست تغییر، خواست دگرگونی خود و جهان پیرامون خود، و همزمان با آن نوعی ترس از سردرگمی و آشفتگی، ترس از اضمحلال زندگی است.

همه ی اینها مقدمه ای بود تا مختصراً به بررسی این حرکت ها و بازخورد و احیاناٌ نتیجه نگرفتن جنبش ها در درازمدت بپردازم. در مقدمه گفتم تکاپویی سرشار از تناقض، این تناقض را می توان در مقاطع مختلف زمانی چه در سطح ملی یا حتی مسائل کوچک تر مشاهده نمود. تا حالا احتمالاً بارها و بارها از خود پرسیده اید که چرا مردمی که با رهبری بازار و روحانیون داخل و خارج توانسته بودند حاکمیت را مجبور به لغو قرارداد تنباکو کنند، هشت سال بعد در برابر قرارداد ننگین تر دارسی که نفت یا بهتر بگویم حیثیت ایران را به حراج گذاشت سکوت کردند؟ چرا مردمی که 30 تیر 1331 را رقم زده بودند یکسال بعد در 28 مرداد در خانه ماندند و مردی را که روزی زمینه ساز تحقق آرزوهایشان بود تنها گذاشتند؟ چرا هشت سال بعد از خرداد 76 در تیر 1384 گویی اصلاً اصلاحات و اصلاح طلبی در کار نبوده است؟ از این چراها در تاریخ ما بسیار است.فارغ از دلایلی چون نقش کشورهای دیگر یا مثلاً اختلاف از درون جنبش ها و غیره، به نظرم باید علل اصلی را در بطن جامعه و شرایط اجتماعی پیچیده و نا همگون امروز یا آن روزهای ایران جستجو کرد تا شاید از خلال آن بتوان روزنه ای به آینده زد و به دور از اشتباهات گذشته، انتظارات و اهداف و مسئولیت ها ی آینده مان را بشناسیم، مسئولیتی که نه زاده ی توانایی بلکه زاده ی آگاهی باشد. شاید با بررسی این ناکامی ها در کنار سایر مسائل اجتماعی بتوان علت رخوت فضای سیاسی فکری جامعه و بالاخص دانشجویی  (عمیقاً امیدوارم فرضیه ی رخوت نادرست بوده و اساساً نیازی به اثبات قضیه نباشد، اما خب چیزی که عیان است...) را از جهتی دیگر فهمید.

هر کدام از چراهایی که گفتم یا نگفتم دلایل خاص و عام دارد. رد پای دلایل عام را می توان در تمامی این حرکت ها و جنبش ها مشاهده نمود که به نظرم شامل گسست فکری نسل ها، انتظارات کوتاه مدت از جریانات، قهرمان پروری، تصور نکردن فرجامی خوش برای جریانات و نهایتا یاس و نا امیدی می شود. تمام این عوامل به نوعی معلول یکدیگرند، مثلاً نمیتوان گفت چند در صد فقط درگیر قهرمان پروری و چند درصد فقط درگیر یاس و نا امیدی اند.

قبل از وارد شدن به بحث باید چند نکته را در همین زمینه یادآوری کنم: 1. مواردی که عنوان می شوند به عنوان دلایل عام می توان در نتیجه نگرفتن درازمدت جنبش ها یا نرسیدن به اهداف مورد نظر چه در گذشته یا حتی آینده مورد توجه قرار داد. 2- قطعا موارد ی که عنوان می شوند جامع و مانع نخواهد بود و در صورتی که آنچه به ذهن شما می رسد را در قسمت نظرات عنوان کنید می توانیم در آینده باز هم گریزی به این موضوع بزنیم.

البته اساساً معتقدم با ارائه کردن موضوعی و تا وقتی که به صورت جزئی طی تحقیق و پژوهش بیشتر به ابعاد مختلف مسائل نپردازیم و راهکارهای جامع و عملی ارائه نشود به نتیجه ی در خوری نخواهیم رسید.

1.گسست فکری نسل ها:

از بزرگترین خطراتی است که جامعه ی مارا تهدید می کند بدین صورت که نسل جدید یا تمایلی به استفاده از تجارب تاریخی و سیاسی نسل گذشته ندارد و یا نسل های گذشته تمایلی به در اختیار قرار دادن این تجارب ندارند. این مسئله اساسا از عدم تمایل به استفاده از تجربیات ناشی نمی شود بلکه به نظرم از آنجایی نشات  می گیرد که نسل فعلی با مشاهده ی تاریخ صد ساله ی گذشته می بیند که معدود حرکت آزادی خواهانه ای بوده است که به اهداف مورد نظر در درازمدت برسد و صرفاً فقط هزینه پرداخت شده است و لذا امیدی به حرکت های آتی ندارد. نیاز این عده که به صورت منفعل درآمده اند تزریق هورمون امیدواری است. باید راهکاری بدون افراط و تفریط گری به آنها نشان داد و متقاعد شان کرد که از اشتباهات گذشته فاکتور گرفته شده است.

2- قهرمان پروری و شخصیت محوری:

متاسفانه این قسمت از ماجرا در بسیاری از ابعاد زندگی ما رخنه کرده است و ریشه ای بسیار قدیمی و چند صد ساله دارد که از پدرانمان به ارث برده ایم و آنها از پدرانشان. اگر این ویژگی را نداریم باید شکرگزار باشیم اما اگر با اصل ماجرا موافقید به جای پاک کردن صورت مساله باید تلاش کنیم تا این خصیصه به فرزندانمان منتقل نشود. به عنوان مثال تلاش کنیم تا در کنار شناختن چهره ها، دوره ها را هم بشناسیم. در کنار شناختن میرزا کوچک خان به ماهیت نهضت جنگل و اهداف و عواقب و نکات ضعف و قدرت آن نیز پی ببریم.در کنار بیان مصدق به عنوان یک چهره ی ملی ، نهضت ملی شدن صنعت نفت را هم بشناسیم تا شاید دیگر انرژی هسته ای را با ملی شدن صنعت نفت مقایسه نکنیم! به جای آنکه از شریعتی یک بت بسازیم، به قول دکتر مصطفی چمران کویر او را بشکافیم و در اعماق قلب و روحش شنا کنیم.به جای پرداختن به اینکه شریعتی و مطهری دعوا داشته اند یا نداشته اند باید با افکار آنها آشنا شویم و وقتی آشنا شدیم دیگر این مسائل خودبه خود حل خواهد شد!  به نظرم هر نسلی به اسطوره هاش احتیاج داره اما این مطلب شدیداً با قهرمان پروری تفاوت دارد.

3- انتظارات کوتاه مدت از جریانات:

احساساتی شدن و شعار زدگی را می توان در رابطه ی مستقیم با انتظارات کوتاه مدت از جریانات دانست. تاریخ نشان داده است که اغلب جنبش های ایران به جای آنکه کنشی آگاهانه، آینده نگر و هدفمند و رو به جلو داشته باشند به صورت واکنشی بوده اند. در بسیاری از اوقات مردمی که قاعدتا بدنه ی جنبش ها را می ساختند، بیش از آنکه بدانند چه می خواهند، می دانستند که چه نمی خواهند! بعضا این هدف که از آنچه نمی خواهیم دور شویم ، موجب حرکت توده های شهری و روستایی شده است که مسلما نتیجه ای در پی نخواهد داشت یا حداقل تا مشخص شدن اهداف و رویکرد ها نتیجه ای  ندارد.

4- فرصت طلبی، قدرت خواهی (سهم خواهی از قدرت) و توهم توطئه:

امانوئل کانت در پاسخ به طرح آرمانی افلاطون که حاکمان را فیلسوف و فیلسوفان را حاکم می خواست ، گفت:"این که شاهان فلسفه ورزی کنند یا فیلسوفان شاه شوند، انتظاری دور از واقع است که حتی مطلوب نیز نخواهد بود، زیرا تصاحب قدرت سیاسی ناگزیر داروی آزاد خرد را به تباهی خواهد کشید"

ردپای این عامل را در بسیاری از مقاطع تاریخی می توان دید که نزدیک ترین آن شاید سهم خواهی از قدرت عده ای درون تشکیلات دفتر تحکیم وحدت طی سال های بعد از خرداد 76 باشد که خب یکی از نتایج اختلافات درونی و تضعیف این تشکل می تواند به شمار رود. لذا اساساً آنچه مشخص است، فرصت طلبان و قدرت خواهان آفت هر جنبش و حرکت و تحول و اصلاحاتی بوده، هستند و خواهند بود و آنچه مشخص تر اینکه باید این افراد را شناخت و حوزه ی فعالیتشان را محدود کرد.

5- تصور نکردن فرجامی خوش برای جریانات و احیاناً یاس و ناامیدی:

این مورد را می توان در ادامه ی احساساتی شدن و انتظارات کوتاه مدت از جریانات دانست. شاید این تفکر در مقطع فعلی پس از دوران 8ساله ی اصلاحات پر رنگ تر شدو احیاناً عده ای با برطرف نشدن مشکلات مد نظرشان و نرسیدن حتی به همان "مدینه ی فاضله "(!) دچار یاس و نا امیدی شدند. لذا به نظرم باید مکرراً این تفکر در سطح جامعه القا شود که اصلاحات و دگرگونی های اجتماعی در هر کشوری و در جامعه ای، اگر قرار است بدون خشونت و خونریزی به پیش رود، نیازمند زمان است. هزاران بار گفت و سمینارها و جلسات متعدد برگزار شود که اساساً اصلاحات در هر زمینه ای از ساختارهای سیاسی گرفته تا مسائل اقتصادی و غیره، بدون افراط و تفریط،  زمان و مراقبتی هوشمندانه می طلبد.به قول یکی از دوستان در زمین سوخته و لم یزرع خشونت نمیتوان تخم اصلاحات کاشت  بلکه باید نخست باران بردباری و مدارا بر این زمین ببارد و شخم خرد و تفاهم ، خاک آن را بارور کند.

 در پایان به امید آنکه روزی نهال اصلاحات در این مرز و بوم به بار نشیند، عمیقاً معتقدم هر حرکت کنشی در آینده که به بار نشستن این نهال کمک کند باید با آگاهی و به دور از افراط و تفریط  و اشتباهات گذشته صورت گیرد.

 یا حق

در جست و جوی یک لحظه 

مسخ 

چه کسی باورش می شود ما وارث شاعران و نويسندگان بزرگی مثل شاملو ، فروغ ، گلشيری ، بهرام صادقی ، غلامحسين ساعدی و هزاران تن ديگری هستيم که هنوز هم خيلی فراموش نشده اند . کافی است يک مجله ی به اصطلاح ادبی بخری و بروی سراغ صفحه ی شعر . يک مشت خزعبلات بيمارگونه که حتی به عنوان ترجمه شعر هم نمی توان آن ها را به خرد کسی داد . به اسم شعر پست مدرن . چه کسی از اين آب گل آلود ماهی می گيرد ؟ به گذشته بر گشتن و زنده کردن خاطره ی کتاب ادبيات دبيرستان خالی از لطف نيست . کتاب ادبيات ما با ادبيات کهن آغاز می شود و می رسد به نام هايي در ادبيات انقلاب و امروز که در ليست صدمين نفر ها هم جايشان نمی شود . آخرش هم ختم می شود به ادبيات جنگ تحميلی . بقيه کجا رفته اند ؟ اين همه پرچمدار صاحب سبک خيلی راحت فراموش شده اند . اين وسط ميل به فراموشی جمعی ما هم مزيد بر علت شده . وقتی هم از قضا پس از فوجی شاعر فلسطينی و سوری و چه و چه می رسد به يک شاعر شيليايي ، چهره ای مسخ از او ارائه می کند که انگار اين آدم تمام عمرش کار سياسی می کرده . آری ! پالو نرودا را می گويم . شاعری که همه او را به عاشقانه هایش می شناسند .

ادبيات مثل يک موجود زنده نفس می کشد و نسبت به نوسانات اجتماعی واکنش نشان می دهد . گاهی هم مسخ می شود . مثل وضعيتی که امروز به آن دچار شده . مثل خود ما . دچار خودسانسوری می شود . می شود يک عنصر قابل پيش بينی شسته ورفته که هيچ زيرو بمی ندارد . امروز اگر کسی بخواهد يک شعر خوب بخواند ، بايد در اينترنت بگردد . توی وبلاگ های آدم های ناشناس چيز هايي پيدا کرده ام که مرا به آينده ی ادبيات اميدوار می کند . سعی می کنم خاطره ی مجلات ادبی امروز و چرندياتی را که سعی می کنند به اسم شعر ترويج کنند ، از حافظه بشويم . راستش را هم بخواهيد ادبيات هميشه به اين وضعيت دچار بوده ! توده هيچ وقت قدر پيامبرانش را نشناخته است .     

 ............................................

ترجمه شعر (۲)

پابلو نرودا

عشق از پس کشيد دنباله ی دردش را

قطاری از خارهای سختش در پشت

و ما بستيم چشمانمان را ،

که هيچ چيز ، هيچ زخمی نتوانست جدايمان کند .

اين گريستن خطای چشمانت نيست ،

دستانت دشنه را فرو نکردند

پاهايت نجستند اين رهگذار را

اين تيره قند خود به قلبت راه جست

هنگام که عشق چون موجی سهمگين

بردمان و به صخره مان کوبيد ،

به ذره ای آسيابمان کرد .

اين اندوه به چهره ای ديگر نشست

به چهره ای شيرين تر

پس در فصلی گشوده از نور

اين بهاران زخم خورده آرام يافت .

تجربه سیاسی 

یا حق

از زمانی که سرمایه های مادی ما ایرانیان همه اش تبدیل به نفت شد و عادت کردیم که آن را از زیر زمین در بیاوریم، یک بیماری عجیب و نفتی هم دامان ما را به خود آلوده کرد، بیماری نفتی ما که شاید چندان هم با تاریخ نفت مرتبط نباشد و تاریخی بس کهن به قدمت تولید نفت، زیر لایه های زمین داشته باشد، این بیماری هیچ چیز نیست جز« بی حوصلگی»، یک بی حوصلگی تمام عیار و همه جانبه که همیشه خود به خود راه حلهای بی حوصله که اتفاقا در دنیای امروز بسیار بدبختی آورند را روبروی ما قرار می دهند. گویا که همه چیز نفت است و با چند گز حفر چاه از زمین می جوشد.

نمی خواهم بگویم این بی حوصلگی تا به حال باعث چه فجایعی در تاریخ ما شده است، چرا که تا حدود زیادی اکثرا می دانند و حال آنکه اصولا آب رفته هم به جوی باز نمی گردد. باری، می خواهم یکی دیگر از این بی حوصلگی ها که این روزها هم دامان ما را گرفته گوشزد کنم تا حداقل راضی به این تخلیه روانی شده باشم و کمی از این بی حوصلگی ها انتقام گرفته باشم.

بگذریم، بی حوصلگی امروزین ما، بی حوصلگی برای تحمل یک تجربه سیاسی است، یک تجربه سیاسی که تا از سر ما نگذرد، شاید بلوغ سیاسی هم برای ما و مردم ما به این سادگی ها متصور نباشد، همه جای دنیا هم این تجربه را گذرانده اند، بی کم و کاست همه کشورهایی که امروز حداقلی از دموکراسی دارند جزو همین دسته اند.

شاید مثال فرانسه، آمریکا و کشورهای بی شمار دیگر مثالهای ملموسی باشند. عموما در این کشورها مدل انتخابات و مشارکت مردم نهادینه شده است تا اندازه زیادی هم سیاستمداران این نهادینه شدن و ضوابطش را به خوبی می شناسند و حتی عمل در این فضا را هم به خوبی یاد گرفته اند، بگذریم که ضوابط کلی حاکم بر این کشورها رفته رفته و با طی تجربه های بی شمار سیاسی به یک ثبات ناشکستنی نزدیک شده است و احتمال خطاهای لپی در انتخاب سیاستمداران از بین رفته است، اما نفس همین گذر تاریخی و طی این تجربه را نمی توان نادیده گرفت. بهتر بگویم شما گمان می کنید تجربه سیاسی امروز مردم امریکا و سیاستمدارانشان در نهایت در تصمیم سازی های سیاسی امروزشان چه میزان نقش ایفا می کند؟

آیا آمریکایی امروز و سیاستمداران حال حاضر آمریکا و کشورهای دیگر غربی تجربه ای به اندازه تجربه مردم و سیاستمداران ما در سیاست ورزی دارند؟

آیا بزرگترین سیاسیون امروز ایران تجربه ای بیش از کوچکترین سیاسیون ایران در هدایت آراء مردم در یک انتخابات آزاد دارند؟

پاسخ تمام این سوالات روشن است، تجربه سیاسی ایران در دموکراسی حداقل است، شاید سالها در تلاش برای دموکراسی بوده است اما واقعا دموکراسی و حتی حکومت تقریبا مردمی و ضوابط آن را درک نکرده است، تجربه سیاسی در ایران آنقدر اندک است که بزرگترین سیاستمداران ما هم به اندازه جوانها انتخابات رقابتی دیده اند، چه برسد به آنکه در این مجال ضوابطش را فهمیده باشند. اما در غرب چه؟ مثلا آمریکا، یا کشورهای اروپایی، اکثر این کشورها بیش از 50 رئیس دولت را از سر گذرانده اند و امروز به این تجربه می بالند، واقعا هم افتخار آمیز است، ثبات سیاسی که خود سر منشا بسیاری از حوادث شیرین در هر کشوری است جز با همین تجربه های سیاسی میسر نمی گردد.

این همه را گفتم تا امروز ایران را بهتر ببینیم، امروز در ایران گروهی بر مسند قدرتند که چه بخواهیم و چه نخواهیم فرزندان کشور و انقلابند، فارغ از آنچه عقیده و روش آنهاست به نظر من حق آنکه بعد از سالها در مسند قدرت قرار گیرند تا هم خود را بیازمایند و هم بلوغ را تجربه کنند، دارند، از طرفی مردم هم حق انتخاب آنان برای کارگزاری را داشته اند، در حقیقت همه حق دارند تا بار دیگر تجربه ای سیاسی منجر به رشد سیاسی کشور را درک کنند تا رفته رفته به ثبات سیاسی ایران نزدیک شویم، ثبات ایران از هیچ راهی جز راه گذر از این تجربه ها آن هم با آرامش و استقامت نمی گذرد، ثبات و توسعه ایران در گرو همین فراز و فرودهاست، فراز و فرودهایی که می توان در آن نتایج صبح سحر را دید اگر زیرکانه به آن خیره شد.

منتظر نظراتتان هستم با ذکر اینکه 1- ببخشید،این پست خیلی عجله ای بود 2- من می دانم در ایران خیلی دموکراسی نیست ولی کمی هم خدا وکیلی هست. 3- من می دانم که شاید هزینه های این تجربه ها گزاف باشد و 4- جای مردان سیاست بنشانیم درخت... تا هوا تازه شود... (برای مهدی).

نرخ بهره در بوته نقد 

چندی است که خبر کاهش دستوری نرخ سود بانک ها توسط دولت نهم خبر ساز شده است و موضوع نرخ بهره را دوباره به عنوان اصلی ترین مبحث اقتصادی روز درآورده است.در ارتباط با نرخ بهره چندین مبحث مطرح می شود.

-آیا نرخ بهره و تورم رابطه مثبت دارند؟

-نرخ بهره و تولید داخلی رابطه معکوس دارند؟

-نرخ بهره در اقتصاد اسلامی چه جایگاهی دارد؟

-آیا اقتصاد فعلی ما به خصوص در مبحث بهره با مبانی اسلامی همخوانی دارد؟

- تغییرات بیرون از مکانیزم بازار نرخ بهره چه تبعاتی دارد؟

هر کدام از سوالات بحث مربوط به خود را می طلبد.که امید وارم در هفته های آتی به آنها بپردازم.

راستی چه دغدغه ها و پرسش هایی در ذهن شما در ارتباط با نرخ بهره وجود دارد؟

الان که دارم این پست را می نویسم در جوار حرم آقا علی ابن موسی الرضا  هستم.بعد از چند ماهه پر تنش نمیدانید چه آرامشی گرفته ام.خدا قسمتتان کند.

شخصيت هنری 

تا به حال آيا برای شما اتفاق افتاده است که با هنرمندی در کوچه و خيابان برخورد داشته باشيد و يا حتی از نزديک تر در يک نشست دوستانه با او صحبت کنيد و يا صحبت او با ديگران را بشنويد و يا حتی مصاحبه ای از او ببينيد و يا بخوانيد؟

 شما در هر سطح رابطه ای که با آن هنرمند برقرار می کنيد، از نوع برخورد، رفتار، صحبتهايش و... به يک جمع بندی از اخلاق و نگاه او می رسيد و تصويری از شخصيتش در ذهن شما نقش می بندد که در کل ممکن است خاکستری متمايل به سياه و يا سفيد باشد. قصد روانشناسی و ريشه شناسی آنرا در اين بحث کوتاه نداريم اما خوب مي دانيم که با تحليل رفتار او می توان به ريشه های اعمال او هم رسيد و شخصيتی کاملتر از او برای خود متصور باشيم.

با اين جمع بندی، شخصيت اجتماعی اين هنرمند البته در حد سطح رابطه فی ما بين برایتان کشف گرديده و حتی زمانی که شما در معرض مواجهه با اثر هنری آن هنرمند قرار داريد، اين تصوير حتی در قضاوت شما درباره اثر هنری او هم تاثير می گذارد (که در مباحث بعدی بيشتر روی آن بحث خواهيم کرد.)

از سوی ديگر آن دسته از مخاطبانی که اين نوع رابطه پشت اثر هنری را با هنرمند برقرار ننموده اند، شخصيتی تنها بر اساس اثر هنری او (و بيشتر موضوع آثار و نوع نگاه او) با جمع بندی تخيلات خود در ذهن تصوير می کنند.

بسيار اتفاق افتاده است که شما در بر خورد با هنرمندی معادلات پيشينتان در باره ی او بر هم ريخته باشد، حال بماند که بدتر و يا بهتر شده. گاهی هم آنقدر تصوير خودساخته اتان برايتان با ارزش است که سعی در توجيه اطلاعات جديد در جهت رسيدن به جمع بندی کلی همسو با تصوير خود ساخته اتان هستيد.

اما از اين مسئله بسيار شخصی که بگذريم به حوزه ای عمومی تر می رسيم و آن هم به تعبير من شخصيت هنری هنرمند است. به اين معنا که بعد از آنکه اولين اثر هنری آن هنرمند با مخاطبان خود مواجهه پيدا کرد مخاطب شروع به ساختن تصويری از شخصيت هنری او می کند. در اين تصوير دغدغه های محتوايی او، سبک کار و فرم در اثرش و بسياری مسائل جزيی تر مورد کنکاش قرار می گيرد که البته بيشتر تکنيکی و عقلايی ست تا احساسی و رفته رفته اين تصوير با برخورد مخاطب با آثار بعدی و نقدهای پيرامون آثارش تکميل می گردد.

البته گفتنی است که برای توده مردم اين شخصيت هنری بطور کلی اهميت چندانی پيدا نمی کند و تنها برای آن دسته از منتقدين و هنر شناسان و هنر دوستانی کاربرد دارد که هنر را چيزی بيش از سرگرمی می بينند.

اما چه مسائلی در ساخت هرچه بهتر اين شخصيت دخيل هستند؟ در واقع قضاوت اين شخصيت با بررسی کارنامه هنری او مشخص می شود پس بهتر است بگوييم چه مسائلی کارنامه هنرمند را پر بارتر می نمايد.

1.شايد مهمترين عامل، نوع نگاه هنرمند به مقوله هنر است يعنی آنرا صرفا مايه ای برای سرگرمی می داند و يا کمی از زاويه بالاتر به آن می نگرد و آنرا ابزاری برای بيان ناگفته ها و درمانی برای درد های خاص می داند.

2. انتخاب موضوع و شيوه بيان آن که مقوله تخصص در استفاده از ابزار و فنون موجود و به روز کردن آن جهت ارائه هرچه بهتر انديشه اثر، بسيار مهم و حياتی است.

3. نگاه جدی و حرفه ای به هنر و مسئوليت پذيری هنرمند (بخصوص در زمينه هنرهايی که نيازمند فعاليت يک گروه است).

4. وضعيت اقتصادی بطور کلی هنر و بطور اخص شخص هنرمند. به عنوان مثال در کشور ما که شرايط اقتصادی هنرمند چندان مطلوب نيست آيا هنرمندی که منبع درآمدش تنها به هنرآفرينی او خلاصه می شود و نه شغل ديگری، می تواند کارنامه مورد نظرش را در طول حيات هنريش آنگونه که می خواسته تدوين کند؟

شايد همه شما آقای بازيگر را بشناسيد . اما علتی که عزت الله انتظامی تبديل به آقای بازيگر شده است چيست؟ نگاهی به عزت الله انتظامی اين مطلب را روشن می نمايد.

کسی که در آخرين کارش (مينای شهر خاموش) در آن گرمای طاقت فرسای کوير، در بم ، در سن هشتاد و دو سالگی و مشکلات جسمی ناشی از کهولت، بدون استفاده از بدل خود در همه جا حضور دارد. هيچ وقت فراموش نمی کنم که پرستويی از خاطرات فيلمبرداری ديوانه ای از قفس پريد، اشاره به احساس مسئوليتی از جانب آقای بازيگر می کرد که خودش (که تقريبا نصف سن او را دارد) هم کم آورده بود : "استاد هر روز قبل از ما سر صحنه حاضر بودند و جديت ايشان در اين سن مثال زدنی و آمورنده بود."

شروع فعاليت سينمايی آقای بازيگر در سن چهل و چهار سالگی در فيلم گاو است که بعد از سالها کار و تجربه اندوزی در عرصه تئاتر و نقالی و پيش پرده خوانی است و پس از آن تجربه موفق در عرصه بازيگری به دانشگاه می رود و دانش و فن جديد را در کنار تجاربش می آموزد. کارمند اداره تئاتر بودن و بزرگ شدن فرزندان و به تعبيری نداشتن مشکل اقتصادی در کنار تسلط بر فنون در کنار دقت در انتخاب فيلمنامه و تيم پشت دوربين از او بازيگری ماندگار و تشکيل چنين کارنامه ای گشته که حاوی تنها چهار سیمرغ بلورین برای فیلمهای بعد از انقلابش است.

در کنار او علی نصیريان در اوج به عنوان نمايشنامه نويس صاحب ديدگاه و آغازگز موجی تازه در کنار بازيگری شروع کرد. اما امروز...

قضاوت با شما!

مارکسیسم متاخر؛ انتقادی بر سرمایه داری نه بدیلی برای آن  

حرف صفرم

منوی اصلی

هفت حرف

هفته به هفته

نویسندگان

لوگوی ما

امکانات