هفت حرف

تعطیلی موقت "هفت حرف"

7e — Thu, 26 Jul 2007 18:28:18 GMT

با عرض سلام خدمت تمامی مخاطبین گرامی

شاید این نخستین باری باشد که نویسنده ای در این وبلاگ، با این سبک و سیاق می نویسد، چه تا کنون تمامی مطالب حول و حوش محوری به خصوص می چرخیده و هر مطلبی به موضوعی خاص می پرداخته است. اما سخنی که در اینجا می خواهم بدان اشاره نمایم، این چنین نگارشی را طلب می نماید.

هم چنان که می دانید، ما از یازده هفته پیش، "هفت حرف" را به قصد ارائه رویکردی جدید در عرصه وبلاگ نویسی ایجاد نمودیم و اکنون پس از گذشت مدتی، خود که به کارنامه خویش می نگریم، آن را لایق نمره قبولی می دانیم، گرچه قطعا نمره مطلوبی را هم درنظر نمی گیریم و بر این عقیده ایم که امکان فعالیت بیشتری در این زمینه مهیا بوده ولی مشغله های ذهنی و عینی و محدودیت ها و واقعیت های اطراف و البته بی تجربگی جمع حاضر و ایرادات و اشکالاتی که یقینا به خودمان وارد می دانیم، همه و همه موجبات بروز ضعف ها و کاستی هایی را فراهم کرده است.

گذشته از تمام این مسائل، مهم آن است که توانستیم به عهد خویش وفا نماییم و وبلاگی را با این سبک و سیاق خاص راه اندازی و اداره نماییم و مهم تر از همه اینکه توانستیم در جایی آنچه را که می خواهیم، بنویسیم.

اما اینک پس از گذشت این مدت و با توجه به محدودیت های قالب کاری در وبلاگ و مسائل و مشکلات دیگر و البته محک زدن و به آزمایش گذاشتن میزان توانایی خویش، بر آن شده ایم تا برای مدتی به روز رسانی "هفت حرف" را متوقف سازیم تا انشالله در آینده با قالبی تازه و البته آزاد و مناسب، دوباره در خدمت شما باشیم.

تجربه "هفت حرف" برای ما، از غنی ترین و پربارترین تجربیاتی است که در زمینه نگارش کسب نموده ایم و این را مرهون فضای به نسبت آزاد وب نویسی و البته لطف و عنایت تمامی شما می دانیم.

امیدواریم تا با عنایت به الطاف الهی، زمینه مطلوبمان برای آغازی دیگر فراهم گردد و ما دوباره بتوانیم با مخاطبین این دنیای ویژه در ارتباط باشیم...

برای تمامی شما آروزی سلامت و بهروزی و موفقیت را داریم...

خدانگه دار همگی شما... تا دیداری دوباره

"هفت حرف"

اينجا همان جايي است که متهم و شاکي، وکيل و موکل و ظالم و مظلوم يکي مي شوند

hashtom — Thu, 26 Jul 2007 08:52:45 GMT

يکي و شايد تنها رسيدن به جامعه قانون گرا بسط نهادهاي مدني در آن جامعه باشد. اگر نهادهاي مدني در يک جامعه قدرت داشته باشند خود به بخود قانون آن جامعه به سمت اصلاح شدن و تحمل پذيري بيشتر مي رود. از سويي تنها راه ايجاد نهاد هاي مدني حضور افراد آن جامعه به عنوان پشتوانه هاي فکري و معنوي اين نهاد هاست. فارغ از اينکه آيا حکومتي تحمل اين نهادها را دارد يا به شدت در سرکوب آنها مي کوشد شرط اصلي توليد، بسط و نهادينه شدن نهاد هاي مدني افرادي هستند که متمايل به حضور و تشکيل اين نهاد هاي مدني باشند. به عبارت ديگر تنها راه گسترش قانون و قانون گرايي در يک جامعه با حضور افراد آن جامعه در نهاد هاي مدني تحقق مي يابد. از سويي شرط بقا و دوام نهادهاي مدني در يک جامعه علاوه بر حمايت قانون حمايت صاحبان قدرت از اين نهادهاست و صد البته که بسيار مشخص است که صاحبان قدرت حمايت نخواهند کرد مگر آنکه نفعي متوجه آنان شود و اين منفعت همانا حمايت سياسي نهادهاي مدني از احزاب و افراد سياسي آن جامعه است، به عبارت ديگر نهادهاي مدني دوام نمي يابند مگر با سياسي کاري اعضايشان. اگر نگاهي به تمام موارد بالا بيندازيم بخوبي مي بينيم که شرط ايجاد جامعه قانون گرا تمايل افراد به حضور در صحنه سياسي آن جامعه است و حضور نه به معناي هر چند سال از سر ناچاري و از ترس شغل راي دادن، حضور يعني بودن و ديدن و خواستن. اما در ايران سياسي کاري نه تنها مقبول فرهنگ نيست که مذموم است و آن را در تاريخ ايران به نوعي با وابستگي و خود فروشي و پاچه خواري همسنگ ديده اند.

بعد از سال هاي اقتدار ايرانيان در دربار عباسيان بسياري از عالمان عابد براي در امان ماندن از تفکرات تکفير گر زمان به قصد پنهان کردن تفکرات دروني سنت تکيه را پيش گرفتند. سنتي که کم کم با جمع کردن مريد و سخن گفتن براي آنها و تشويق مريدان به ترک دنيا به تصوف استحاله يافت. کاري که بيشتر صوفيان با فرهنگ ايراني کردند روزي باعث شد خوانين و حاکمان شهر ها بي دغدغه مخالفان حکومت کنند و اعتراض به سبک بابک خرم دين ديگر تا مشروطيت هيچ گاه در فرهنگ ايران بجز در مواردي بسيار بومي و آنهم به دور از مراکز اصلي تفکر صوفبه ايجاد نشود. اما اين تفکر غالب در جامعه، مقبوليت بريدن و بي توجهي به دنيا و اعتقاد به صوفيان به عنوان رهبران آخرت، کار را آنچنان براي مغولان ساده کرد که در بسياري شهر ها با هيچ مخالفتي روبرو نشدند. فرهنگ تصوف گرچه از زندگي مدرن امروز ما رخت بر بسته است اما تفکرات آن همچنان در فرهنگ شخصي ما حضوري پر رنگ دارد. فرهنگي گريزان از قدرت، فاقد روحيه مبارزه، نقاد و بسيار نقاد که نقد را نه از سر راه کار براي پيشرفت که نقد را براي نقد مي خواهد، فارغ از هاشمي و خاتمي و احمدي نژاد. فرهنگي که تکيه را نه به معناي واقعي، بلکه در معناي تحريف شده معرفي مي کند و مردم ايران سنگ نمي اندازند مگر آنکه مطمئن شوند شناخته نمي شوند و اگر مطمئن شوند سنگ مي اندازند بدون آنکه مطمئن باشند که کار صواب را مي کنند. و هر چه خشم دارند در سنگ مي ريزند بدون آنکه بدانند با اين سنگ فاشيسم را بر سر مردي ديگر که از بد روزگار در مقابل اواست مي کوبد. اينجا همام جايي است که متهم و شاکي، وکيل و موکل و ظالم و مظلوم يکي مي شوند. هر دو همان کاري را مي کنند که ديگري را به آن متهم. آري، رسم عقل ناشناخته ماندن است اما ميل به شعار دادن فقط براي شعار دادن و ميل به تخريب فقط براي لذت تخريب از کودکي ما سرچشمه مي گيرد و نه عاقل بودن ما. زيرا که هر عقلي تصديق مي کند ميانه روي شرط عقل است و آنارشيسم مختص ماجراجويي. اما ميل به راديکاليسم و تند روي به شکلي با خرده فرهنگ هاي ما گره خورده است که در کوچکترين امور زندگي مردمان ايران و يا حتي خاور ميانه به شدت به چشم مي خورد. شايد امار 130 مربي تاريخ 62 ساله فوتبال عربستان، در مقابل 8 مربي فوتبال آلمان به خوبي فاصله چندين فرسخي اين مردم را از سعه صدر و اعتماد به منتخبان حتي در صورت شکست را به خوبي نشان مي دهد.

اين ميل عجيب به حرکت هاي افراطي وراديکال،نداشتن صعه صدر و از همه مهمتر گريز از عرصه هاي اجتماعي به بهانه هاي واهي که همگي به نحوي ريشه در فرهنگ گذشته ما دارند مهمترين دليل نبود ميل به قانون گرايي در جامعه است و تا جامعه اي امري را نخواهند و براي آن گام بر ندارد آن امر براي اين مردم محقق نخواهد شد.

امین اخباری زاده

اسناد محاکمه های مطبوعات در ایران ( بخش دوم و پایانی)

panjom — Fri, 20 Jul 2007 21:56:18 GMT

بسم رب الراجین ( به نام پروردگار امیدواران )

در پست قبلی به ضرورت پرداختن به ثبت و ضبط دقیق حوادث تاریخ معاصر ایران جهت امکان پذیر شدن نوشتن تاریخ تحلیلی ایران معاصر پرداختم و یکی از نمونه های خوب چنین فعالیتی را در انتشار اسناد محاکمات مطبوعات در ایران مثال آوردم . در این پست می خواهم به توضیحی درباره این مجموعه بپردازم.

مجموعه اسناد محاکمه های مطبوعات در ایران شامل چند بخش مختلف است که به تفکیک توضیح داده شده است :

الف ) روند طی شده توسط نشریه از آغاز تا توقیف

در ابتدای کتاب و با استفاده از نظرات و مقالات صاحبان نشریه (صاحب امتیاز ، مدیر مسئول ، سردبیر و ...) به توضیح خط مشی نشریه و روندی که صاحبان آن برای نشریه در نظر داشته اند پرداخته شده است.امری که علاوه بر اینکه امروز و با نگاه آسیب شناسانه کمک می کند تا به خوبی در یابیم نطفه های تندروی در نشریات در کجا شکل گرفته و آنان را ضربه پذیر نموده است.

ب ) اسناد حقوقی

درج کامل اسناد حقوقی اعم از دادنامه ها و احکام صادر شده و ... امر بسیار مهمی است که امکان تطبیق عملکرد قضات با قانون اساسی را فراهم می آورد و میزان پایبندی طرفین ( شاکی و متهم ) را به قوانین مصوب جمهوری اسلامی را نشان می دهد و با مقایسه با شرایط سیاسی زمان می توان علل انحراف احتمالی – در صورت اثبات وقوع – از قانون توسط هر یک از طرفین را به خوبی دریافت. انحرافی که تنها هزینه آن را مردم به عنوان کسانی که به قانون اساسی رای داده اند و از حقوق آنان عمل همه نهادها و اشخاص به این قوانین است پرداخته اند و روند توسعه و پیشرفت کشور را با اخلال روبه رو کرده است.

ج )مصاحبات ، نامه ها و گفتگوها

شرح مصاحبات ، گفتگوها ، نامه های سرگشاده ، نحوه برخورد با ارباب جراید و ... که نشان می دهد عملکرد طیف های مختلف سیاسی در آن زمان در برخورد با این مسئله چگونه بوده است .

د ) پایبندی طرف های مختلف به قانون

به طور کلی ملاحظه این مجموعه در کلیت آن عیاری است از میزان نهادینه شدن پایبندی به قانون از سوی نهادهای مختلف جمهوری اسلامی اعم از قضات یا روزنامه نگاران که در اثر جد و جهد اصلاح طلبانه سید محمد خاتمی با عنوان گفتمان حاکمیت قانون در حال نهادینه شدن در فضای اجتماعی و سیاسی ایران بوده است. مقایسه صریح عملکردها با نصوص قانونی گرچه پژوهشی گستره را می طلبد و در این مجموعه به آن نپرداخته شده است امری است که شایسته توجه حقوقدانان می باشد و نتایج آن می تواند گروه های مختلف را نسبت به نقاط کلیدی که در آن تحت القائات فضا تصمیم گیری کرده اند و حرکت در چارچوب قانون را به کناری نهاده اند آگاه سازد تا درسی باشد برای همگان که تجربیات تاریخی خودمان را دوباره و چندباره تکرار نکنیم .

ه ) پرتوافکنی بر فضای سیاسی آن زمان

بی شک اتفاقاتی که در آن زمان برای مطبوعات می افتاد شمایی است از فضایی که کلیت جامعه در ان نفس می کشید . لذا امکان قضاوت در مورد تاثیر عملکردهای گروه های مختلف بر شکل گیری فضای ان زمان و بازشناسی دقیق مولفه های مختلف آن فضا از دیگر محاسن چنین آثاری است.

بی شک تدوین چنین مجموعه هایی گامی موثر در جلوگیری از تحریف تاریخ و فراهم آوردن امکان تحلیل وقایع خواهد بود.

شبهه در حقوق کیفری ایران (قسمت اول)

dahom — Fri, 20 Jul 2007 15:53:18 GMT

در حقوق کیفری ایران، در مباحث مربوط به حدود و بنا به قول بسیاری تعزیرات (وحتی بنا به اعتقاد معدودی قصاص)، اشتباه و یا جهل به حکم قانون و یا موضوع حکم، رافع مسئولیت کیفری است. این امر(در مورد اشتباه در حکم قانون) بر خلاف اصلی مبرهن است که مقرر می دارد "جهل به قانون، رافع مسئولیت کیفری نیست".

استثناء مذکور، به دلیل حساسیت بسیار شارع در مورد حدود الهی می باشد؛ حساسیتی تا بدان اندازه که ندانستن قانون و یا بروز اشتباه در این خصوص را موجب عفو انجام دهنده عمل می داند. آن چنان که پیداست شارع در این گونه موارد خاص، با دقت نظر بیشتر به جرم و مجرم نگریسته و دیدی استثنائی نسبت به آنها داشته است.

"قاعده دراء"، مبنا و پایه این استثناء قانونی شده در حقوق کیفری ایران (و به تبع فقه امامیه) است که امروزه در موارد قابل توجهی، می توان کاربرد آن را به عینه مشاهده نمود.

با نگاهی کوتاه به آنچه که در آیات قرآنی و روایات و فقه امامیه آمده است، می توان به راحتی به این نکته پی برد که شارع با این تنگ نظری ها و سخت گیری های ویژه در این گونه موارد، در نظر داشته تا مجازات چنین اعمالی را تنها هنگامی به اجرا بگذارد، که انجام عمل محرز و علم و آگاهی مجرمین بدانچه انجام داده اند، خالی از هرگونه شک و شبهه ای باشد.

شبهه چیست؟

در کنار کلمه شبهه، از کلمات دیگری هم چون شک، ظن، علم اجمالی و ... نیز استفاده می شود، اما شبهه در لغت به معنای "التباس و اشتباه درست به نادرست و حق به نا حق و هم چنین واقع به موهوم" است. شبهه اصطلاحا در نزد فقهای امامیه، تعاریف متفاوتی دارد؛ از "عدم العلم و عدم القطع به حرمت و ممنوعیت عمل یا ترک فعل" گرفته تا "قطع به حلیت و اباحه آنچه که در واقع محرم است" (و البته عده ای نیز آن را به ظن و گمان تعبیر نموده اند). به هر ترتیب به نظر می رسد که مقصود از شبهه در بحث حاضر، هر دو معنای اخیرالذکر را در بر می گیرد، زیرا در هر دو، واقع از شخص پنهان مانده است و اجمالا می توان چنین گفت که شبهه در جایی کاربرد دارد که یک حالت پنجاه به پنجاه درمیان باشد، به گونه ای که ذهن نتواند طرف هیچ کدام از حالات را بگیرد.

شبهه انواع و اقسام گوناگونی دارد که به نظر می رسد شبهه حکمیه و شبهه موضوعیه نزدیک ترین نوع شبهات به بحثی است که در اینجا بدان خواهیم پرداخت که اجمالا می توان گفت دو مجرای اصلی این دو در اصول فقه، در دو اصل برائت و احتیاط می باشد.

منشا بحث در کجاست؟

"ادرئوا الحدود بالشبهات"؛ این مستندترین و مستحکم ترین پایه و مبنایی است که به هنگام سخن گفتن از قاعده دراء به میان می آید، حدیثی که هم در کتب اهل سنت بدان اشاره شده و هم در کتب اهل تشیع و علاوه بر این، به استناد دلایل بسیار دیگری از قبیل "تسالم اصحاب بر حجیت این قاعده" و "مطابقت مفاد قاعده با اصول عقلی" و "در دست بودن روایات دیگر از این قبیل در خصوص عذر جاهل"، معتبر و مستند شمرده شده است.

ملاک عروض شبهه

در این خصوص، پاره ای معتقد به اعتبار حصول شبهه نزد قاضی و عده ای معتقد به اعتبار حصول آن نزد متهم هستند، اما موجه تر به نظر می رسد که با توجه به اینکه در قاعده دراء، حکم وجوب دفع مجازات بر نفس طبیعت شبهه بار شده و دیگر صنف خاصی از شبهه (نزد متهم یا قاضی) مورد نظر نبوده و موضوع در این قاعده، بحث نفس شبهه است، حصول شبهه را نزد هردو معتبر دانسته و در این باره قائل به تفکیک نگردیم.

نقدی بر اپوزیسیون دانشجویی خارج از کشور ( بخش سوم )

panjom — Tue, 17 Jul 2007 13:18:03 GMT

بسم رب الراجین ( به نام پروردگار امیدواران )

در دو پست قبلی به بررسی هویت اپوزیسیون دانشجویی خارج از کشور پس از انقاب و منشا شکل گیری آن در داخل کشور پرداختم .در این سری به بررسی چرایی رسیدن به این نقطه نه از زاویه تاثیرات حاکمیتی بر آن که از زاویه حرکت خود جریان دانشجویی می پردازم.

وقتی امروز و پس از 10 سال به مصادیق مختلف جریان دانشجویی این بازه زمانی می نگریم چند ویژگی بسیار بارز و مشخص است.

1 - وقتی که تبارشناسی حرکت دانشجویی را در این دو دوران انجام می دهیم می بینیم که عدم تحمل اینان نسبت به فرآیند آرام و تدریجی اصلاحات و دامن زدن آنان به رادیکالیسم در آن فضا و گذر کردن از سقف خواسته های اکثریت مردم ایران و نادیده گرفتن خواسته های اکثریت علت اصلی گسست آنها از روند مداوم اصلاحات در چارچوب قانون و نظام بود.

در مورد مدعای فوق نکته زیر را باید در نظر گرفت :

عدم وجود مبانی فکری شفاف وروشن،نزدیکی بلاجهت آنان به حرکتهای چپ و اصرار بر پیگیری مطالبات رادیکال با مکانیزمهایی چون عبور از خاتمی و تحریم انتخابات و به این شکل جدا شدن از بدنه مردمی و در نتیجه از دست دادن پشتوانه دانشجویی هزینه ای است که اکنون جنبش دانشجویی به عنوان وامدار این بنیان کج پرداخت می کند.

2- حرکت دفتر تحکیم وحدت در این سالها به تدریج به سمت گسست از مبانی فکری خود در دهه 60 و 70 و دور شدن از هویت چپ اسلامی بوده که تجلی آن را می توان در سخنانی چون لزوم تغییر اساسنامه دفتر تحکیم ، طیف های متعدد حاضر در این مجموعه در این چند سال که از نیروهای سکولار گرفته تا چپ مارکسیست و از فمینیست گرفته تا چپ سنتی را در بر می گیرد، مشاهده کرد.

در مورد مدعای فوق نکات زیر را باید در نظر گرفت :

1لف ) برای بررسی دلایل آن می توان به هویت کنونی اعضای سابق این دفتر در 10 سال گذشته پرداخت وتا روشن شود دیدگاه چپ خط امام در این مجموعه چه وزنی دارد.

ب ) دفتر تحکیم وحدت ارث عده ای خاص از دانشجویان نیست که آنان در زمان خود و بر اساس طرز تفکر خود در مبانی آن تغییر ایجاد کنند.اگر کسانی قصد دارند با هویتی غیر از هویت مذکور در اساسنامه این مجموعه فعالیت کنند ، باید جای دیگری را برای کار انتخاب کنند.البته در اینجا نکته ای بسیار مهم وجود دارد و آن اینکه اگر حاکمیت به طیف های فکری دگراندیش از چپ مارکسیست گرفته تا سکولار و ... در چارچوب قانون اساسی اجازه فعالیت می داد دیگر آنها لزومی برای نفوذ در مجموعه های انجمن اسلامی نداشتند هرچند بازهم ممکن بود به دلایل دیگر این اتفاق بیفتد.اما هیچ کدام از مطالب فوق دلیلی برای استحاله هویت یک تشکل با سابقه دانشجویی نیست.

ج ) از همه موارد فوق مهمتر آنکه همواره خراب کردن و از بین بردن و نخواستن و نه گفتن آسان تر است از ساختن و آباد کردن و خواستن و بله گفتن.یعنی اینکه این مجموعه به دلیل عدم اشراف خود بر تحولات تاریخ معاصر ایران نتوانست به این درک از شرایط برسد که قبل از آنکه بخواهیم به این فکر کنیم که چه باید بشویم باید به این فکر کنیم که چه شده ایم و چگونه شده ایم؟ به اعتقاد بنده این مجموعه نه تنها در آن برهه زمانی به این مسئله نیندیشید که ما چگونه در این جایگاه از تاریخ قرار گرفته ایم بلکه به این هم نیندیشید که در قبال از دست نهادن هویت سابق خود می خواهد چه چیزی را و بر چه اساسی جایگزین کند. بلکه در بستر حوادث و بدون بهره گیری از یک تئوری منسجم و یا لااقل مشخص فکری دست به تصمیم سازی زده که نتایج آن را در شکل گیری نحله ها و تفکرات مختلف فکری در این مجموعه و از دست رفتن انسجام فکری و تئوریک مشاهده می کنیم.

3- به نظر می رسد بخش هایی از تفکرات موجود در اعضای سابق این جریان به هیچ عنوان قابلیت مطرح شدن در چارچوب قوانین نظام جمهوری اسلامی را ندارد و اگر مجموعه ای بخواهد به طور علنی و در چارچوب نظام جمهوری اسلامی به فعالیت و اثرگذاری خود ادامه دهد باید آن جریانات را از خود طرد کند و نه بر اساس مصلحت اندیشی بلکه بر اساس یک تئوری مشخص فکری برای حرکات آینده خود استراتژی تعین کند.

در مورد مدعای فوق نکات زیر را باید در نظر گرفت :

الف ) دلایل مدعای فوق را باید در آرای اعضای سابق این جریان در خارج از کشور که به ایجاد تغییر در ایران با فشار دول خارجی چشم دوخته اند و هر روز کلیت نظام را آماج حملات خود کرده اند مشاهده کرد که شرحی از آنها در ابتدای مقاله امده است و برای اطلاع بیشتر می توان به سایتها و وبلاگ های آنها مراجعه کرد.از طرف دیگر جریان چپ کمونیستی که به هیچ چیز کمتر از انقلاب کارگران در کنار معلمان و دانشجویان و ... راضی نیست مسلما امکان فعالیت درون ساختاری را نخواهد یافت.

ب ) اگر قدری به گذشته ایران اسلامیمان بنگریم و تحولات تاریخیمان را به دیده تحلیل بنگریم به صورت شفاف مشاهده می کنیم هرگاه جنبشهای آزادیخواهانه مردم ایران به سمت و سویی رفته که پشتوانه بخش ستنی جامعه را از دست داده و یا خواسته سنت اسلامی – ایرانی خود را نادیده بگیرد ، از قهقرای استبداد سر بیرون آورده است.آنجا که از دل مشروطیت استبداد رضاخان بیرون می آید و از دل نهضت نفت استبداد محمد رضا شاه.

اما چه باید کرد ؟

در پست بعدی به بررسی این موضوع خواهم پرداخت

اسناد محاکمه های مطبوعات در ایران ( بخش اول )

panjom — Fri, 13 Jul 2007 20:54:18 GMT

بسم رب الراجین ( به نام پروردگار امیدواران )

هنوز چند روزی از توقیف روزنامه هم میهن نمی گذشت که در حالی که داشتم بنا به سنت معمول خودم در کتابفروشی های بزرگ شهر پرسه می زدم تا آثار تازه منتشر شده دم دست رابیابم به طور اتفاقی با مجموعه ای مواجه شدم که نظرم را به شدت به خودش جلب کرد.

"مجموعه اسناد حقوقی مطبوعات ایران " که توسط نشر روزگار به چاپ رسیده و زمان چاپ آن بعضا به سال 1381 هم می رسد. اسناد مربوط به محاکمه و توقیف مطبوعات مختلف که عمدتا معروف به مطبوعات دوره " بهار رکن چهارم " ( نام کتابی از عماد الدین باقی ) هستند نظیر جامعه ، توس ،‌آوا ، بهمن و حتی مطبوعات جناح مقابل اصلاح طلبان جون شلمچه و ... .آنچه که بیش از همه در متن این کتابها که چندتا ازآنها را خریداری کرده و خواندم برایم جالب بود، توجه زیادی است که خوشبختانه امروزه دارد در فرهیختگان ما جهت کلاسه بندی کردن اسناد حقوقی - که جنبه های بسیار مهم تحلیل تاریخی و سیاسی و حتی اجتماعی را به دنبال خود می کشند- شکل می گیرد.

گویی سنت فراموشی حوادث تاریخی 200 ساله معاصر که سنت غالب در این 200 سال بوده امروزه توسط این جمع های فرهیخته به چالش کشیده شده است.امروز بر همه ما است که اگر می خواهیم اثر گذاری مفید و موثری بر آینده ایران عزیزمان داشته باشیم هرطور که میتوانیم به نوشته شدن تاریخ تحلیلی ایران معاصر کمک کنیم تا راه برای بنیان گذاشتن آینده مان بر بنی استوار تجربیات گذشته باز شود .حرکتهایی که امروز همچون پازلهای مربوط به یک جدول که اسم آن جدول هم جدول تاریخ تحلیلی معاصر ایران است باید در کنار هم انجام شود تا سرانجام ناظر خارجی بتواند اضلاع در کنار هم نشسته این پازل چند وجهی را نظاره کند و از سوی دیگر با تلاشی که نهادهای مدنی در جامعه انجام می دهند فضای مستقل و خالی از فشار نهادهای قدرت برای ناظر خارجی به وجود بیاید تا بتواند این پازل را تحلیل و بررسی کند.اتفاقی که به دلایل مختلف تا کنون محقق نشده است از فضای استبدادی موجود در مملکت شاهانه که همواره از شکل گیری تاریخ نگاری مستقل هراس داشته گرفته تا عدم احساس نیاز به گذار از نگارش تاریخ توصیفی به نگارش تاریخ تحلیلی در نخبگان و همچنین عدم ثبت و ضبط دقیق و روشن وقایع و اسناد حوادث تاریخی که تحلیل وقایع را بیش از پیش دشوار می سازد.

به همین دلیل مجموعه اسناد حقوقی مطبوعاتی ایران را که به ثبت دقیق اسناد ، روند ها و گفتگوها و مصاحبات و نامه های افراد موثر در پروسه تعطیلی روزنامه ها پرداخته است گامی بزرگ در جهت کمک به نگارش تاریخ نگاری مستقل در ایران می دانم.این مهم بی شک در سایه به وجود آمدن فضای آزاد رسانه ای در مطبوعات و به خصوص انتشارات جمهوری اسلامی ایران میسر شده است که به عنوان یکی از مواردی که در دوران دولت اصلاحات بنیان گذاری شده و تاکنون نیز دوام داشته که دوام آن نشان از نهادینه شدن آن دارد – حضور این کتابها در قفسه های کتابفروشیها دلیل این مدعا است - می تواند مایه مباهات اصلاح طلبان و همه ایرانیان به عنوان منادیان آزادیخواهی و دین مداری در کنار هم قرار گیرد .در مطلب بعدی به بررسی چگونگی ترتیب این مجموعه و و محتوای آن از لحاظ اثرگذاری سیاسی ، تاریخی ، اجتماعی و حقوقی خواهم پرداخت.

تحليل گفتمان هاي حقوقي دوران مشروطيت (قسمت سوم): سازمان قضايي ايران پس از انقلاب

haftom — Thu, 12 Jul 2007 18:58:18 GMT

بسم الله الرحمن الرحيم

در پي بي عدالتي ها و عدالتخواهي هاي مردم، مظفرالدين شاه در ذيقعده 1323- 1284 ش- فرمان تاسيس عدالتخانه را صادر كرد. اما به علت عدم تلاش جهت تاسيس آن و در نتيجه اعتراضات و بست نشيني هاي متعدد از سوي مردم، هفت ماه بعد در 14 جمادي الثاني 1324- 14 مرداد 1285- شاه مجبور به صدور فرمان مشروطيت شد. بدين سان عدم تحقق خواست مردم در تحول ساختار قضايي كشور، موجب ارتقاء خواسته هاي آنان شد و با برپايي مجلس و تهيه قانون اساسي، همه وجوه ساختار دولت دچار تغييراتي شدند.

پس از تصويب قانون اساسي، حاج مخبرالسلطنه به عنوان وزير عدليه تعيين و عدليه قانوني تاسيس شد. ساختار قضايي به وجود آمده توسط وي شامل محكمه ملكي و محكمه نقدي كه دادرسي در آن ها بر اساس تعدد قضات انجام مي گرفت و محكمه جزايي كه قاضيان آن شامل يك رئيس و چهار مستشار مي شدند، مي شد. هر سه اين محاكم، داراي درجه بدايت بودند. مطابق اصل 86 ق.ا. (اصل 86- در هر كرسی ایالتی یك محكمه استیناف برای امور عدلیه مقرر خواهد شد، به ترتیبی كه در قوانین عدلیه مطرح است) براي اولين بار دادگاهي در تهران به عنوان محكمه استيناف تشكيل شد. ديوان تميز نيز گاهي با رياست وزير عدليه تشكيل جلسه مي داد (اصل 75- در تمام مملكت فقط یك دیوان‏خانه تمیز برای امور عرفیه دایر خواهد بود، آن هم در پایتخت؛ و این دیوان‏خانه تمیز در هیچ محاكمه ابتدائاً رسیدگی نمی‏كند مگر در محاكماتی كه راجع به وزرا باشد). تا اينجا، جلسات دادرسي فاقد اصول و آيين مشخصي جهت رسيدگي به دعاوي بودند.

در 1326ق مشيرالدوله عهده دار وزارت عدليه شد و در اين مقام بخشنامه هاي فراواني را جهت وحدت رويه محاكم صادر نمود. وي محاكم نقدي و ملكي را به محاكم منقول و غير منقول مبدل ساخت و در 1328ق اداره مدعي العموم و ديوان تميز با شكلي جديد را تشكيل داد. اين ديوان تميز از دو شعبه تشكيل مي شد: يكي عهده دار تصميم گيري براي تعيين نقض يا ابرام آراء اعتراضي بود و ديگري به آراء نقض شده رسيدگي مي كرد.

چنانكه توضيح داده شد، تا اينجا سازمان قضايي داراي شكلي به نسبت منسجم شده بود اما هنوز آيين دادرسي مدوني بر دادرسي ها حكومت نمي كرد. بالاخره در سال 1329ق، ابتدا قانون اصول تشكيلات عدليه و بعد از آن قانون اصول محاكمات حقوقي و در 1333، قانون محاكمات تجارت به تصويب مجلس رسيدند. اما محاكم عرفی برابر قانون اصول تشكیلات 1329 ق، به این شرح شكل گرفت: اول این كه در هر حوزه ابتدایی (یعنی در هر شهرستان) یك محكمه بدوی به دعاوی مدنی و جزایی رسیدگی می‏كرد و دعاوی به یكی از اتاق‏های محكمه ابتدایی ارجاع می‏شدند. محكمه ابتدایی از سه نفر قاضی تشكیل می‏شد و هر جا كه محكمه ابتدایی چند اتاق (شعبه) داشت، از جانب وزیر عدلیه اتاق‏های آن به جزایی و مدنی تقسیم می‏شد. دوم این كه محكمه استیناف از یك رئیس و سه عضو تشكیل می‏شد و صلاحیت آن رسیدگی استینافی نسبت به احكام و قرارهای محاكم مدنی، جزایی و تجاری بود. در هر حوزه تعداد لازم شعب استیناف را وزیر عدلیه معین می‏كرد. سوم این كه محاكم صالح در شهرها و بلوكات تاسیس می‏شد و این محكمه با یك امین صلح و یك حاكم صالح كه معمولاً فقیه محل بود، تشكیل می‏شد.

در مورد صلاحيت ها، پس از بحث هاي بسيار ميان مشيرالدوله و هيات طراز اول از علما كه مطابق اصل دوم متمم ق.ا. بر مصوبات مجلس نظارت مي كردند و به خصوص مرحوم آيت الله مدرس، توافق حاصل شده بر اين مبنا بود كه مسائل شرعیه مثل نكاح، طلاق، نسب، نصب قیّم غالب دیگر اختلافات مدنی، در محاكم شرع رسیدگی شوند و موضوعات عرفیه از قبیل اختلاف در امتیازات دولتی و مالیات‏ها به محاكم عدلیه رجوع داده شوند. در مواردی هم كه شرعی یاعرفی بودن موضوع روشن نباشد، به محاضر شرع رجوع شود و در آن مواردی كه با تقسیم فوق محكمه عرف صلاحیت دارد، شرط اصلی ارجاع اختلاف به محكمه عرف تراضی طرفین باشد. نهايتا با تصويب قانون آيين دادرسي كيفري در 1330ق، مقتضيات تشكيل دادگستري فراهم آمد.

شریعتی.مرد دیروز-خاطره امروز....

hashtom — Wed, 11 Jul 2007 20:29:18 GMT

شاید بسیار شایسته باشد که در باب مرحوم استاد شریعتی در بحث اندیشه و اندیشه های ایشان نوشته شوند اما تاثیری که او در جامعه ایرانی گذاشت بی بدیل و از نظر کاریزمایی بی نظیر بود. شاید بحث در باب این بزرگ مرد بسیار دیر و اندیشه های او بسیار دور از واقعیات جامعه کنونی ایران باشد اما با توجه به رشد بی سابقه چپ در ایران و جذب مخاطب عامی در این احزاب تفکرات او مجددا مورد بازخوانی برخی افراد و نحله های فکری ایران قرار گرفته است.

استاد شریعتی در سال های ۴۰-۵۰ شمسی سردمدار و بانی روشنفکری دینی در ایران بوده است. در سال های دهه ۴۰-۵۰ مصادف با ۶۰ میلادی و اوج جریان برخورد ایدئولوژی ها٬ در یک سو ایدئولوزی مارکسیستی و در حالت تعدیل شده تر ایدئولوژی سوسیالیستی و در سوی دیگر ایدئولوژی یا آنتی تز سرمایه داری و فرهنگ مصرف گرایی صرف و تمایل برای تسخیر جهان غیر سرمایه دار وجود داشت. در یک سو کشورهای غربی با تولید بالای سرانه و در یک سو کشورهای بلوک شرق با حکومت های سوسیالیستی و شعار برابری ثروت٬ برابری زندگی به شکل دنیای روبروی نظام سرمایه داری و ارزشی دیدن سود وجود داشت. در بین این دو قطب اما کشور های سومی نیز بودند٬ معروف به کشور های جنوب. کشور های جنوب فقیر و در جبهه جنگ دو ایدئولوژی مرسوم دنیا بودند. در همین زمان بود که فانون در افریقا فریاد سر می داد که می خواهند افریقا را در آرزوی اروپا شدن چپاول کنند و سارتر از فرانسه فریاد می کشید که سرمایه داری چز چپاول ثروت ضعیفتر با دست قوی تر نیست با ابزار ماشین یا پول یا... . سارتری که بعد از اشغال مجارستان به درستی فهمید که شوروی( أمادگاه سوسیالیسم جهان) از همه بیشتر تمامیت طلب و چپاول گر است. در این سال ها و با این دید شریعتی در فرانسه تحصیل کرد. در روزگاری که یا سرمایه داری ارزش بود و یا سوسیالیسم. کاری که شریعتی کرد تلاش برای آشتی مباحث دینی با تفکرات سوسیالیتی و تولید نوعی توان انتقلابی گری با آرمان دینی و به روش سوسیالیتی(مخصوصا مائوئی) بود. شریعتی در این کار هیچگاه محافظه کارانه پیش نرفت و از معرفی خود به عنوان یک مارکسیست مسلمان هیچگاه اباعی نداشت. شریعتی در ضمن زیر سوال بردن انقلاب(قاسطین و مارقین و ناکسین) تفکر انتقلابی و در راس همه مبارزه با سرمایه داری را به شدت در کتاب هایش پرورش می دهد. شریعتی مرد دوران عملگرایی و مخالف سر سخت سرمایه و ارزشی بودن سرمایه بود٬ لاجرم وزنه تفکرات او در عین مذهبی بودن به سمت سوسیالیم سنگینی می کرد و شاید بسیار سنگینی!!! تا آنجا که شریعتی اصل و ارزش دنیای سرمایه داری را به دلیل بلوکه قدرت در دست ثروتمندان به شدت محکوم و تکنوکراسی را شیوه ای ریاکارانه برای پوشاندن سیاهی سرمایه داری می داند و تا آنجا پیش می رود که سرمایه داری را نه تعدیل که کلا نفی می کند(ماشین در چنگ ماشینیسم).

تفکرات شریعتی بسیار آرمان گرایانه است تا حدی که او را متفکری ایده آلیست می دانند. اما در زمان ما نمی توان سرمایه داری را نفی و یا حتی کمرنگ تر نمود. در شرایطی که تمام تفکرات متضاد با سرمایه داری به نحوی شکست خورده(ویتنام) و یا به نحوی خود را با آن منطبق کرده اند(چین)٬ سخن از نفی سرمایه داری نه تنها بیهوده که در کشوری که سودای پیشرفت دارد بسیار بازدارنده است. در شرایط کنونی می توان از بومی کردن سرمایه داری٬ تولید ارزش های جدید و منطبق با فرهنگ ملی و در بعضی موارد مقابله با فرهنگ تمامیت خواه امریکا سخن راند اما از حذف سرمایه داری و تلاش برای شکوفایی اقتصادی همزمان بسیار بعید به نظر می رسد.

یکی از دلایل شکست سوسیالیسم به سبک کشورهای بلوک شرق فریبکاری و چشم نوازی عجیب دنیای سرمایه داری بود. فرهنگ مصرف در امریکا با وجودی که بسیاری قدرت بدست آوردن آن را ندارند و فقط مختص عده ای خاص است آنچنان چشم نواز و عشوه گر است که ذات زیاده خواه و رفاه طلب هیچ گروهی از انسان ها را برای مدت زیادی نمی توان از آن ناراضی نگه داشت.

شریعتی اما در آن روزگار قصد زیر سوال بردن این فرهنگ را داشت٬ فرهگی که امروز رقیبی ندارد و تنها راه مبارزه با آن نه سانسور و حذف ایدئولوژیک آن(مانند شریعتی) که با بومی سازی فرهنگ ایرانی- اسلامی و تلاش برای باز تولید فرهنگی یرای تعدیل آن و جلوگیری از فساد بی حد و حصر آن است. راهی که حتی آن نیز بسیار مشکل می نماید چه برسد به حذف آن.

هجمه به جهل توده ها

sevom — Tue, 10 Jul 2007 20:29:18 GMT

"عشق العشق"

سلسله ی موی دوست حلقه ی دام بلاست

هر که در اين حلقه نيست فارغ از اين ماجراست

شعرهاي عاشقانه ام

بافته ي انگشتان توست

پس هرگاه

مردم شعر تازه اي از من بخوانند

تو را ستايش مي کنند !

دشوارترين عمل روشنفکر هجمه بردن به جهل توده هاست و بزرگ ترين وظيفه ی او نيز هم . جهالتی که از پس قرن ها روشنگری همچنان به بقای خود ادامه داده است و در اين ميان کسانی که از آن بهره مند می شده اند در تلاش برای ادامه ی حيات آن بی تاثير نبوده اند . يکی از المان های جهالت ، جهالت در عشق است . با جسارت می گويم ، اين که درک ما از پديده ای به نام عشق چه ميزان است ميزان تعالی فرد و اجتماع را رقم می زند . روزگاری سخن گفتن از عشق گناهی بزرگ تلقی می شده است هرچند کم تر کسی به آن بهايي داده است و به قول حافظ که در حق متشرعين می گويد :

گويند از عشق نگوييد و نشنويد مشکل حکايتی است که تقرير می کنند

شايد در طول تاريخ شاعران نخستين کسانی باشند که به نقش اين گوهر در حيات انسان پی برده اند و اين داروی معجز را ابتدا برای خويشتن و سپس برای ديگران تجويز نموده اند . ادبيات ايران و ادبيات جهان سرشار از شعرهای عاشقانه ای است که مختص ستايش معشوق زمينی است . در ادبيات ايران نمونه کارهای احمد شاملو در مجموعه ی " آيدا در آينه" و " آيدا ، درخت و خاطره و خنجر . . . " نمونه های خوبی از اين دست است . شايد بهتر باشد تاکيد کنم که مقصود من از اشعار عاشقانه آن دست اشعار نيست که به سوگ و غم فراق معشوق می پردازند و از بی وفايي او گلايه می کنند ، بلکه مقصود ستايش ناب عاشقانی است که به ستايش بی مرز معشوق پرداخته اند ، به عبارتی به عشق اشتغال دارند نه به معشوق و به قول ابن عربی عشق العشق . در ادبيات عرب ، شاعر سوری به نام نزار قبانی کولاکی به راه می اندازد و شهيد اين راه می شود تا جايي که او را شاعر زنان يا شاعر طبقه ی مخملی لقب می دهند . اما او باز نمی ايستد . خود او در جايي می نويسد : " من همیشه بر لبه ی تيغ راه رفته ام! عشقی که من از آن حرف میزنم عشقی نیست که در جغرافیای اندام یک زن محدود شود! من خود را در این سیاه چال مرمر زندانی نمیکنم!عشقی که من از آن سخن میگویم با تمام هستی در ارتباط است! در آب،در خاک،در زخم مردان انقلابی، در چشم کودکان سنگ انداز و در خشم دانشجویان معترض وجود دارد! زن برای من سکه ای پیچیده در پنبه یا کنیزکی نیست که در حرمسرا چشم به راهم باشد! من می نویسم تا زن را از چنگ مردان نادان قبایل آزاد کنم. "

سوررآليست ها در ستايش زنان گوی سبقت را از تمامی شاعران اعصار ربوده اند تا جايي که زن را به شکل معبودی می پرستند و او را آفريده ای برگزيده می دانند . زن از نظر آن ها پری است . به قول آندره برتون : زن اساس جهان مادی است و واسطه ای که مرد را به جهان شگفتی و خارق عادت می برد . ژاک پرور يکی ديگر از همين سورآليست هاست که نمونه های عاشقانه ی ساده و در عين حال شگفت انگيزی دارد.

معروف ترين شعرهای پابلو نرودا ، شاعر شيليايي ، شعرهای عاشقانه ی اوست . هرچند شعر های سياسی هم دارد اما اصلا به خاطر عاشقانه هايش ماندنی شده . ولاديمير ماياکوفسکی در ابر شلوار پوش که در حقيقت يک مانيفست عاشقانه است شاهکاری از خود بر جای می گذارد و ما را وادار می کند که همراه با او به ستايش معشوق او ، ماريا ، بنشينيم . از اين دست عاشقان فراوانند و اما چند تا از اين شاهکارها را انتخاب کرده ام که با هم می خوانيم :

" آيدا در آينه"

احمد شاملو

لبان ات به ظرافت شعر

شهوانی ترين بوسه ها را به شرمی چنان مبدل می کند

که جاندار غار نشين از آن سود می جويد

تا به صورت انسان در آيد .

......

و چشمان ات راز آتش است

و عشق ات پيروزی آدمی است

هنگام که به جنگ تقدير می شتابد

و آغوشت

اندک جايي برای زيستن

اندک جايي برای مردن

و گريژ از شهر

که با هزار انگشت

به وقاحت

پاکی آسمان را متهم می کند .

.......

توفان ها

در رقص عظيم تو

نی لبکی می نوازند

و ترانه ی رگ هايت

آفتاب هميشه را طالع می کند

.......

تا در آيينه پديدار آيی

عمری دراز در آن نگريستم

من برکه ها و درياها را گريستم

ای پری وار در قالب آدمی

که پيکرت جز در خلواره ی ناراستی نمی سوزد!

حضورت بهشتی است

که گريز از جهنم را توجيه می کند

دريايي که مرا در خود غرق می کند

تا از همه ی گناهان و دروغ شسته شوم .

و سپيده دم با دست هاي ات بيدار می شود .

" بازی روی صحنه"

نزار قبانی

در پيش ديگران می گويم که معشوق من نيستی

اما در عمق وجودم می دانم چه دروغی گفته ام

می گويم ميان ما چيزی نبوده است

تنها برای اين که از دردسر به دور باشيم .

پچ پچه های عشق را با آن شيرينی انکار می کنم

و گذشته ی زيبای خود را ويران می کنم .

به حماقت می گويم که بی گناهم

نيازم را می کشم ، به کاهنی بدل می شوم

عطر خود را از دست می دهم

و از بهشت چشمانت رانده می شوم .

نقش دلقکی را بازی می کنم ، عشق من

در اين بازی شکست می خورم

و باز می گردم

زيرا که شب نمی تواند ، حتی اگر بخواهد ، ستاره هايش را پنهان کند

و دريا نمی تواند ، حتی اگر بخواهد ،

کشتی هايش را .

"ماتيلدا"

پابلو نرودا

نام تو

شراب من

سياره ی من

نام تو ، تمام من .

ماتيلدا رودخانه ای است

جاری از سرزمين قلبم

و زورق ها چه با شکوه در می نوردند مرا

در بی کرانگی نام شکوهمند تو ، ماتيلدا !

ماتيلدا

نامی غنوده بر تاکی برهنه

و آميخته با بوی خوش عشق

هجومم کن !

با لب های داغت هجومم کن !

من را بخواه

همه ی مرا از من

تمام آن چه را که دوست می داری

تنها بگذار

چون زورقی از ميان نامت عبور کنم .

بگذار در تو بيارامم

بگذار در تو بميرم

در نام تو ، ماتيلده ی من !

"تنها يک شگفتی در جهان وجود دارد و آن عشق است ."

ژاک پرور

باربارا

به یاد آر باربارا
بر شهر یک ریز باران می بارید آن روز
و تو قدم می زدی خندان
خیس و شکوفا و شادمان
زیر باران
به یاد آر باربارا
بر شهر یکریز باران می بارید
و من در کوچه گذشتم از کنار تو
تو لبخند می زدی
ومن نیز لبخند می زدم
به یاد آر باربارا
ای آن که نمی شناختمت
ای آن که مرا نمی شناختی
به یاد آر
هرچه بود آن روز را به یاد آر
از یاد مبر
مردی زیر هشتی پناه گرفته بود
و تو را به نام خواند ، باربارا
و تو به سویش دویدی زیر باران
خیس و شکوفا و شادمان
و در آغوش او جای گرفتی
این را به یاد آر باربارا !
و دلگیر مشو از من اگر تو می گویمت
من به آنان که دوستشان دارم تو می گویم
حتی اگر تنها یک بار آن ها را دیده باشم
من به آنان که یکدیگر را دوست دارند تو می گویم
حتی اگر آن ها را نشناسم
به یاد آر باربارا
از یاد مبر
این باران دلپذیر و شاداب را
و بر چهره ی شاداب تو
بر این شهر شاداب
این باران بر دریا
بر زرادخانه
بر کشتی کنار بندر
آه باربارا
چه حماقتی است جنگ !
و چه ها بر تو رفت
زیر باران آهن
بارن آتش و پولاد و خون !
و آن که عاشقانه
تو را در آغوش می فشرد
مرده یا گمشده یا هنوز زنده است
آه باربارا !
بر شهر یکریز باران می بارد
آن گونه که پیش از این می بارید
ولی دیگر چون گذشته نیست
حال همه چیز ویران گشته
این باران ماتم هولناک و محنت زاست
حتی توفان هم نیست
توفان آهن و پولاد و خون
و به سادگی تمام ابرها
چون سگان تلف می شوند
سگانی که با سیلاب گم می شوند
و آن دورها می گندند
آن دورها ، بسی دور از شهر
شهری که از آن هیچ نمی ماند .

خدا گلچین است

dahom — Tue, 10 Jul 2007 20:29:18 GMT

بسم الله

مباحث بسیاری به ذهنم می آید که این بار می توانستم آنها را در اینجا بیان کنم؛ از سخنرانی میرحسین گرفته تا دستگیری فعالین دفتر تحکیم طیف علامه و ... اما احساس می کنم که سرمقاله هایم در این چند مدت، به نوعی روزمره شده و از دغدغه ای که در ذهنم برای اینجا داشتم، فاصله گرفته است.

دغدغه های ذهنی که بنا بود در اینجا مطرح گردد، آرام آرام جایشان را به تحلیل های متاثر از ایام در حال گذر داده اند و از این روی است که تصمیم گرفته ام دوباره از چیزی بنویسم که انحصارا تعلقی به امروز ما ندارد و مبتلا به دیروز و امروز و احتمالا آینده ما نیز هست.

"ما مرده پرستیم"، این جمله را هزاران بار شنیده ایم و آن معادل کم و بیش بی ادبانه ترش را که "سگ مرده هزار صاحب دارد". این را من به شخصه بارها و بارها در مواجهه با خود و دیگرانم دیده و لمس کرده ام. ما ایرانی ها اصولا از چیزهای زنده زیاد خوشمان نمی آید و مرگ را شرط عزت آدمیزاد می دانیم و همیشه نیز غبطه از دست داده ها را می خوریم.

نمی دانم تا کنون دیده اید بچه هایی را که موجود خزنده ای را با تلاش و همت بسیار می کشند و سپس در سوگ مرگش مراسم عزاداری کودکانه ای را برپا می کنند، این رفتار کودکانه از همان هنگام کماکان در ذهن و جان ما باقی می ماند و مفهوم مرگ و عدم را هم معنی با عزت و شرافت تعریف می کند.

به سیاست بیاییم؛ در این روزها در این کوچه و برزن، چه قدر می شنوید که "صد رحمت بر خاتمی، لااقل..." و در این جای خالی سه نقطه هزاران دلیل ترجیح و تشویق خاتمی گذارده می شود، حال آنکه همین اتفاق در مورد خود خاتمی و البته رفسنجانی (در مقایسه با میرحسین) نیز روی داده است. زمانی که ایشان بر مسند ریاستند، متهم به مال اندوزی و خراب کاری و بی تدبیری می شوند، اما آن هنگام که بنا به جبر دموکراسی نیم بند، از ریاست دولت کنار می روند، نماد عزت و شرافت و صداقت می گردند و البته به خوبی می دانیم که این هر دو نگاه، دور از واقع و واقعیت است.

به میان خویش و اجتماع برگردیم و هزاران هزار نمونه بارز آدمیانی را به خاطر بیاوریم که در زمان حیات مهجور و منفور بوده اند و از قضا به هنگام مرگ، با این جمله بدرقه شده اند؛ "خدا گلچین است، خوب ها را می برد"؛ انسان هایی که در زمان عمرشان با هر کنایه و تهمت و بی احترامی دیگر مواجه شده اند، یک شبه به گلی خوش بوی تبدیل می شوند، چرا که ما دیگر نه از جانب ایشان احساس خطری می کنیم و نه اینکه می توانیم آزاری به ایشان برسانیم.

به سنت دینی و عرف مذهبی نگاه کنیم؛ بارها و بارها دیده ام که جمعی نشسته و غیبت ها در انواع و اقسام گوناگون در آن موج می زند، اما تا سخن از مرده ای به میان می آید، همه نگاه ها به شخص راوی معطوف شده و یک صدا فریاد می زند که "غیبت مرده نکن".

به تاریخ مکتب همیشه مظلوم مان تشیع بنگریم؛ نقطه عطف تاریخ تشیع در چیست؟ "قیام کربلا"؛ قیامی که به محض شهادت سردمدارش، زنده شد و تا کنون نیز زنده است. شاید بفرمایید "ما اهل کوفه نیستیم"، اما نگاهی به برنامه های خوش ساخت صداوسیمای وطنی ما بیندازید. تا کنون شهید شیمیایی یا فرمانده لایقی را دیده اید که به شهادت رسیده باشد و صداوسیما پس از شهادتش، برنامه ای کامل و جامع حاوی مصاحبه با او و خانواده اش پخش ننماید. "حاج داوود کریمی" را به خاطر دارید. هر سال برای شهادتش ویژه برنامه پخش می کنند ولی در زمان حیاتش...

ما نیز به هنگام پخش چنین برنامه هایی، همگی زارزار اشک می ریزیم و لابه می کنیم، در حالی که در میان اطرافیانمان لااقل یک بازمانده از جنگ وجود دارد ولی هم او را طرد می نماییم و یا سراغی از حالش نمی گیریم.

قبرستان های ایران زمین را دیده اید، مملو از انسان های مقید به سرزدن به مردگانشان به صورت هفتگی و یا ماهیانه، در حالی که حوصله مهمانی رفتن و مهمانی دادن را ندارند و در زمان حیات گاها سالی یک بار هم سراغی از هم نمی گرفتند.

این است که یک بار دیگر هم اشاره داشتم که ما "ملت همیشه دیریم" و همیشه دیر می رسیم.

سخن کوتاه، اما باور کنید که آنچه دربالا آمد، صرفا واگویه ای از احوال و اوضاع درونی شخص نگارنده بود، شاید که مسببی باشد برای نگاهی دوباره به باطن هایمان.